Onkopakiet 6 pierwiastków, onkopierwiastki i profilaktyka: Jak prof. Jan Lubiński zrewolucjonizował badanie poziomu pierwiastków wpływających na ryzyko nowotworów?

Onkopierwiastki – czym są? Mikroelementy i toksyczny pierwiastek jako czynniki wpływające na ryzyko rozwoju nowotworu

Termin onkopierwiastki odnosi się do grupy pierwiastków śladowych i metali ciężkich, które mają udowodniony, krytyczny wpływ na procesy kancerogenezy. Nie są one jedynie biernymi obserwatorami w naszym organizmie. Badania dowodzą, że pierwiastki te aktywnie uczestniczą w kluczowych procesach biologicznych, takich jak naprawa DNA, odpowiedź na stres oksydacyjny, czy kontrola cyklu komórkowego. Zaburzenia ich homeostazy mogą działać jak przełącznik, który „włącza” lub „wyłącza” potencjał nowotworowy mutacji genetycznych.

Właściwe stężenie tych substancji w organizmie jest fundamentem obrony przed chorobą. Niedobór lub nadmiar konkretnych pierwiastków może prowadzić do niestabilności genomowej. Na przykład, pierwiastki śladowe takie jak selen czy cynk pełnią funkcje ochronne, wspierając układ odpornościowy i enzymy naprawcze. Z kolei metale ciężkie, takie jak kadm i ołów, czy też toksyczny metaloid arsen, mogą bezpośrednio uszkadzać DNA lub blokować mechanizmy jego naprawy. Dlatego też badanie poziomu pierwiastków wpływających na ryzyko staje się nowym standardem w onkologii predykcyjnej.

Dlaczego selen jest kluczowy w profilaktyce nowotworów i czy jego niedobór może zwiększać ryzyko?

Selen jest absolutnym fundamentem rokowania onkologicznego w polskiej populacji. Polska leży w strefie geograficznej o glebach naturalnie ubogich w ten pierwiastek, co sprawia, że większość z nas żyje w stanie chronicznego, umiarkowanego niedoboru. Jest to sytuacja alarmująca, ponieważ niedobór selenu drastycznie osłabia zdolności obronne organizmu. Selen wbudowywany jest w selenoproteiny, które chronią komórki przed uszkodzeniami wolnorodnikowymi i redukują stres oksydacyjny.

Analizy wykazały, że niski poziom selenu jest niezależnym czynnikiem rokowniczym. W przypadku raka krtani pacjenci z niskim stężeniem selenu mieli zaledwie niespełna 30% szans na przeżycie 5 lat, podczas gdy ci z wysokim poziomem – ponad 80%. Podobne zależności obserwuje się w przypadku raka płuc czy czerniaka. Niedobór tego pierwiastka wiąże się z gorszym rokowaniem i wyższym ryzykiem zgonu, co czyni optymalizację jego poziomu kluczowym elementem opieki.

Stężenie selenu: Jaki poziom pierwiastka w organizmie jest optymalny, aby zmniejszyć ryzyko nowotworu?

Wielu pacjentów pyta, jaki poziom selenu we krwi jest bezpieczny. Badania prof. Lubińskiego zdefiniowały tzw. „okno terapeutyczne” dla populacji polskiej. Optymalne stężenie selenu w surowicy wynosi od 90 do 120 µg/L. Wartości poniżej 70 µg/L są uznawane za niebezpieczne i wymagają interwencji. Co ciekawe, „wysoki” poziom w Polsce odpowiada zaledwie niskim lub średnim wartościom w USA, co pokazuje, jak specyficzne środowiskowo są te normy.

Utrzymanie odpowiedniego poziomu selenu może realnie zmniejszyć ryzyko zgonu. W badaniu obejmującym kobiety z rakiem piersi, pacjentki z najwyższego kwartyla stężeń (>81,0 µg/L) miały 10-letnie przeżycie na poziomie 86,7%, podczas gdy te z najniższym (<64,4 µg/L) – tylko 65,1%. To dowód na to, że selen nie jest tylko suplementem, ale potężnym modyfikatorem biologii nowotworu. Należy jednak pamiętać, że niekontrolowana suplementacja może być szkodliwa – przekraczanie górnych granic normy nie przynosi korzyści, a może wręcz wywołać efekt toksyczny (zjawisko hormezy).

Badanie poziomu arsenu: Czy ten toksyczny pierwiastek zwiększa ryzyko raka piersi u kobiet z mutacją BRCA1?

Arsen kojarzy się powszechnie z silną trucizną, ale w kontekście onkologii działa on często jako „cichy zabójca” przy stężeniach, które dotychczas uznawano za normę populacyjną (<1 µg/L). Jest to szczególnie groźne dla kobiet będących nosicielkami mutacji w genie BRCA1. Kobiety te mają wrodzony defekt naprawy DNA, a arsen dodatkowo blokuje alternatywne ścieżki naprawcze, prowadząc do zjawiska tzw. syntetycznej letalności.

Badania wykazały, że ryzyko zachorowania na raka piersi u nosicielek BRCA1 wzrasta ponad dwukrotnie, gdy stężenie arsenu we krwi przekracza 0,85 µg/L. To stężenie tego pierwiastka jest bardzo niskie, a mimo to wystarczające, by wywołać efekt kancerogenny. Arsen działa również jako metaloestrogen, co oznacza, że może stymulować receptory estrogenowe i promować proliferację komórek w gruczole piersiowym. Dlatego dla tej grupy kobiet kluczowa jest eliminacja źródeł arsenu, takich jak zanieczyszczone owoce morza czy ryż, i dążenie do stężeń poniżej 0,6 µg/L.

W jaki sposób cynk jest mikroelementem wspierającym walkę z chorobami nowotworowymi?

Cynk jest mikroelementem pełniącym rolę „strażnika genomu”. Jest niezbędny dla funkcjonowania ponad 3000 białek, w tym kluczowego supresora nowotworowego p53. Prawidłowa struktura białka p53, która wymaga jonów cynku, pozwala komórce na naprawę uszkodzeń lub skierowanie jej na drogę apoptozy (śmierci), jeśli naprawa jest niemożliwa. Niedobór cynku prowadzi do utraty funkcji tego białka, co sprzyja rozwojowi raka.

Wysokie stężenie cynku (powyżej 800-900 µg/L) wiąże się ze znacznie lepszym rokowaniem w wielu typach nowotworów.

Rak piersi: Wysoki poziom cynku wiąże się ze zredukowanym ryzykiem zgonu (HR=0,55 dla najwyższego kwartyla).

Rak krtani: Pacjenci z niskim poziomem cynku mają znacznie gorsze przeżycie, co potwierdza rolę tego pierwiastka w obronie przed progresją choroby.

Prostata i nerki: Również w przypadku raka nerki wyższe stężenia korelują z niższą śmiertelnością.

Cynk wspiera również układ odpornościowy, co jest kluczowe w walce z mikroplywami nowotworowymi.

Miedź a nowotwór: Kiedy stężenie tego pierwiastka staje się paliwem i może zwiększać ryzyko raka jelita grubego?

Miedź i cynk działają w organizmie jako antagoniści. O ile cynk zazwyczaj chroni, o tyle nadmiar miedzi może być niebezpieczny. Miedź jest niezbędna do procesu angiogenezy, czyli tworzenia nowych naczyń krwionośnych. Nowotwór potrzebuje tych naczyń, aby rosnąć i dawać przerzuty, dlatego guzy mają zwiększone zapotrzebowanie na ten pierwiastek.

Podwyższone stężenie miedzi (>900-1000 µg/L) jest silnym markerem ryzyka, szczególnie w raku jelita grubego. Badania wskazują, że osoby z najwyższym poziomem miedzi mogą mieć nawet kilkunastokrotnie wyższe ryzyko zachorowania w porównaniu do osób z niskim poziomem. Wysoki poziom miedzi, a zwłaszcza niekorzystny stosunek miedzi do cynku, koreluje z zaawansowaniem choroby i gorszym rokowaniem. W przeciwieństwie do selenu, dla miedzi obowiązuje zasada „im mniej, tym lepiej” (oczywiście w granicach fizjologicznej normy).

Kadm i ołów: Jak te metale ciężkie wpływają na zdrowie? Badanie poziomu pierwiastków wpływających na ryzyko rozwoju choroby

Metale ciężkie, takie jak kadm i ołów, są powszechnie obecne w środowisku uprzemysłowionym i mogą zanieczyścić nasz organizm na dekady. Badania Centrum Nowotworów Dziedzicznych oraz Zakładu Genetyki i Patomorfologii wykazały, że metale te mają specyficzne działanie kancerogenne nawet przy niskich stężeniach.

• Ołów: Wykazano silną korelację między stężeniem ołowiu we krwi a ryzykiem raka jajnika u nosicielek mutacji BRCA1. Kobiety z wysokim poziomem ołowiu (>13,6 µg/L) miały ponad 3-krotnie wyższe ryzyko zachorowania. Co ciekawe, ołów jest znany z neurotoksyczności i wpływa na układ nerwowy, ale jego działanie na jajniki może wynikać z zaburzeń hormonalnych.
• Kadm: Ten toksyczny pierwiastek kumuluje się w organizmie przez lata. Analiza stężenia kadmu wykazała, że osoby z wysokim poziomem tego metalu mają 4-krotnie wyższe ryzyko raka płuc. Jest to szczególnie widoczne u palaczy, ponieważ dym tytoniowy jest głównym źródłem kadmu. Nawet u byłych palaczy zgromadzony w tkankach kadm nadal zwiększa ryzyko zachorowania na raka.

Na czym polega onkopakiet 6 pierwiastków? Badanie poziomu pierwiastków wpływających na ryzyko w praktyce

Onkopakiet 6 pierwiastków to zestaw badań opracowany na podstawie wyników prac zespołu prof. Lubińskiego. Obejmuje on oznaczenie stężeń: selenu, arsenu, cynku, miedzi, ołowiu i kadmu. Kluczem do wiarygodności jest tu metodologia. Wykorzystuje się technikę ICP-MS (spektrometria mas sprzężona z plazmą wzbudzoną indukcyjnie), która pozwala na wykrywanie śladowych ilości pierwiastków z ogromną precyzją.

Istotny jest również dobór materiału do badań. Dla selenu, cynku i miedzi najlepszym materiałem jest surowica, która odzwierciedla bieżący metabolizm. Natomiast dla metali ciężkich (kadm i ołów, arsen) konieczne jest badanie krwi pełnej, ponieważ pierwiastki te kumulują się wewnątrz krwinek czerwonych (erytrocytów). Badanie poziomu w nieodpowiednim materiale (np. ołowiu w surowicy) dałoby fałszywie zaniżone wyniki i nie pozwoliłoby na ocenę faktycznego ryzyka rozwoju choroby.

Poznaj tajniki „Onkopierwiastków” u źródła

Współpraca VitMeUp we Wrocławiu z prof. Janem Lubińskim to nie tylko badania, to przede wszystkim edukacja na najwyższym poziomie. Mamy zaszczyt zaprosić Państwa na wyjątkowe szkolenie MitoUP Długowieczność, podczas którego Profesor osobiście poprowadzi moduł poświęcony onkopierwiastkom w medycynie prewencyjnej i mitochondrialnej.

To niepowtarzalna okazja, by zrozumieć zmianę paradygmatu w onkologii – przejście od wykrywania do zapobiegania.

Co dokładnie znajdzie się w programie prof. Lubińskiego?

Szkolenie zostało podzielone na dwa intensywne moduły, łączące twardą wiedzę naukową z praktyką kliniczną:

MODUŁ 1: Fundamenty naukowe – Od genetyki do środowiska

• Rewolucja w diagnostyce: Dowiesz się, dlaczego tradycyjne markery to za mało i dlaczego stężenia pierwiastków są predykcyjnym biomarkerem ryzyka i przeżywalności.
• Metodologia ma znaczenie: Profesor wyjaśni, dlaczego kluczowe jest badanie krwi pełnej dla ołowiu i kadmu oraz jaką rolę odgrywa technologia ICP-MS.
• Analiza pierwiastków: Szczegółowe omówienie roli selenu jako „strażnika przeżycia” , arsenu jako ukrytego zagrożenia dla genetyki oraz miedzi jako paliwa dla nowotworów.

MODUŁ 2: Warsztat praktyczny – Wdrożenie i interwencje Ten moduł dedykowany jest lekarzom, specjalistom, biohakerom oraz świadomym pacjentom. Nauczysz się:

• Interpretacji wyników: Zrozumiesz różnicę między „normą laboratoryjną” a „normą funkcjonalną” (okna optymalne Read-Gene) i dlaczego wynik „w normie” może być onkologicznie niebezpieczny.
• Analizy przypadków (Case Studies): Przeanalizujemy realne przypadki kliniczne, np. nosicielki BRCA1 z wysokim arsenem, pacjenta po chorobie z niskim selenem czy osoby z podejrzanie wysoką miedzią.
• Planowania terapii w ekosystemie VitMeUp we Wrocławiu: Poznasz strategie detoksykacji, celowanej suplementacji oraz rolę medycyny mitochondrialnej (np. terapii IHHT) w procesach naprawczych.

Dołącz do nas i zadbaj o swoją długowieczność!

Program prof. Lubińskiego to tylko część niesamowitej dawki wiedzy, jaką przygotowaliśmy. Szkolenie MitoUP Długowieczność gromadzi wybitnych ekspertów, którzy holistycznie patrzą na zdrowie człowieka.

Nie czekaj – zdrowie to inwestycja, która zawsze się zwraca. Wykonaj badanie onkopakietu w VitMeUp we Wrocławiu, skonsultuj wyniki z naszymi specjalistami w oparciu o wiedzę Read-Gene i przyjdź na szkolenie, by zrozumieć, jak sterować swoją biologią.

Podsumowanie

Badania z Międzynarodowego Centrum Nowotworów Dziedzicznych dowodzą, że pierwiastki śladowe są krytycznymi modulatorami ryzyka i rokowania w onkologii. Onkopakiet to narzędzie, które pozwala zajrzeć w głąb biochemii naszego organizmu i zidentyfikować ukryte zagrożenia.

Najważniejsze wnioski do zapamiętania:

• Selen to podstawa: Jego niski poziom drastycznie pogarsza rokowanie w raku piersi, krtani i płuc. Dąż do poziomu 90-120 µg/L.
• Arsen jest groźny dla BRCA1: Nawet „normalne” poziomy arsenu mogą podwajać ryzyko raka piersi u nosicielek tej mutacji. Warto dbać o to, by poziom był jak najniższy (<0,6 µg/L).
• Równowaga Cynk-Miedź: Wysoki cynk chroni, wysoka miedź (i wysoki stosunek Cu/Zn) sprzyja nowotworom i angiogenezie
• Metale ciężkie: Ołów zwiększa ryzyko raka jajnika (u BRCA1), a kadm – raka płuc (także u byłych palaczy).
• Precyzja ma znaczenie: Wiarygodne jest tylko badanie poziomu pierwiastków wpływających metodą ICP-MS, z odpowiednim podziałem na surowicę i krew pełną.
• Profilaktyka spersonalizowana: Wyniki badań pozwalają na wdrożenie celowanej diety i suplementacji, co jest kluczowym elementem nowoczesnej opieki onkologicznej.
• Dbanie o prawidłowy profil pierwiastkowy to prosty, a zarazem niezwykle skuteczny krok, który pozwala przejąć kontrolę nad własnym zdrowiem i zmniejszyć ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe.

Cytowane prace

1. Lubiński J. et al. Serum Selenium Level Predicts 10-Year Survival after Breast Cancer. Nutrients. 2021; 13(3):953. ⁵
2. Szwiec M. et al. Serum Selenium Level Predicts 10-Year Survival after Breast Cancer. Nutrients. 2021; 13(3):953. ¹³
3. Lubiński J. et al. Serum Essential Elements and Survival after Cancer Diagnosis. Nutrients. 2023; 15(11):2611. ⁶
4. Marciniak W. et al. Blood Arsenic Levels as a Marker of Breast Cancer Risk among BRCA1 Carriers. Cancers. 2021; 13(13):3345. ³¹
5. Marciniak W. et al. Blood Arsenic Levels and the Risk of Familial Breast Cancer in Poland. Int J Cancer. 2020; 146(10):2721-2727. ³²
6. Lubiński J. et al. Serum Selenium Levels Predict Survival After Breast Cancer. Breast Cancer Res Treat. 2018; 167(2):591-598. ²²
7. Lubiński J. et al. Survival of Laryngeal Cancer Patients Depending on Zinc Serum Level and Oxidative Stress Genotypes. Biomolecules. 2021; 11(6):865. ³⁶
8. Baszuk P. et al. Blood Lead Level as Marker of Increased Risk of Ovarian Cancer in BRCA1 Carriers. Nutrients. 2024; 16(9):1370. ²
9. Kiljańczyk A. et al. Blood Iodine as a Potential Marker of the Risk of Cancer in BRCA1 Carriers. Nutrients. 2024; 16(11):1788. ⁴²
10. Lener M.R. et al. Blood Copper Levels and the Occurrence of Colorectal Cancer in Poland. Biomedicines. 2021; 9(11):1628. ³⁷
11. Złowocka-Perłowska E. et al. Blood and Serum Copper and Zinc Levels and 10-Year Survival of Patients After Kidney Cancer Diagnosis. Nutrients. 2025; 17(6):944. ¹⁵
12. Matuszczak M. et al. Antioxidant Properties of Zinc and Copper-Blood Zinc-to-Copper Ratio as a Marker of Cancer Risk in BRCA1 Mutation Carriers. Nutrients. 2024; 16(9):1370. ⁴⁴
13. Rog J. et al. Pro/antioxidant status and selenium, zinc and arsenic concentration in patients with bipolar disorder treated with lithium and valproic acid. Front Mol Neurosci. 2024. ⁴⁵
14. Lubiński J. et al. Serum Selenium Level and 10-Year Survival after Melanoma. Biomedicines. 2021; 9(8):991. ²⁸
15. Nuttall K.L. et al. Inductively coupled plasma mass spectrometry for trace element analysis in the clinical laboratory. Ann Clin Lab Sci. 1995; 25(3):264-71. ⁸
16. Derkacz R. et al. Arsenic as a marker of cancer risk. Hereditary Cancer in Clinical Practice. 2017. ¹²
17. Stepien M. et al. Pre-diagnostic copper and zinc biomarkers and colorectal cancer risk in the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition cohort. Carcinogenesis. 2017. ⁴⁶
18. Bode A.M., Dong Z. The paradox of arsenic: molecular mechanisms of cell transformation and chemotherapeutic effects. Crit Rev Oncol Hematol. 2002; 42:5-24. ⁴⁷
19. Lubiński J. et al. Influence of the Levels of Arsenic, Cadmium, Mercury and Lead on Overall Survival in Lung Cancer. Biomolecules. 2021; 11(8):1160. ⁴⁸
20. Laur N. et al. ICP-MS trace element analysis in serum and whole blood. PLoS ONE. 2020; 15(5): e0233357. ¹¹